Mẹ bầu có thực sự cần uống sữa bầu mỗi ngày?

Sữa bầu không phải yếu tố bắt buộc để có thai kỳ khỏe mạnh. Mẹ hoàn toàn có thể đảm bảo dinh dưỡng cho con qua chế độ ăn đa dạng và bổ sung hợp lý.

Vừa biết tin có thai, nhiều mẹ đã nhận được "combo" quen thuộc: vài hộp sữa bầu kèm lời dặn "uống đều ngày 2-3 ly cho con thông minh, nặng cân". Có mẹ cố gắng ép bản thân uống dù đang nghén; có mẹ lại cảm thấy rất áy náy vì không uống được. 

Vậy sữa bầu có phải là thứ bắt buộc? Câu trả lời ngắn gọn: không. Sữa bầu là một lựa chọn hữu ích trong một số trường hợp, nhưng không phải điều kiện bắt buộc để có một thai kỳ khỏe mạnh.

Thai kỳ cần đảm bảo dinh dưỡng, không cần một sản phẩm cụ thể

Trong thai kỳ, nhu cầu dinh dưỡng của người mẹ tăng lên, nhưng không tăng đồng đều ở tất cả thời điểm cũng như tỷ lệ các vi chất thiết yếu. Ở giai đoạn 3 tháng đầu của thai kỳ, nhu cầu năng lượng gần như không thay đổi - việc "ăn cho hai người" là một quan niệm sai lầm. 

Khi bước sang giai đoạn 3 tháng giữa và 3 tháng cuối, về mặt năng lượng, phụ nữ có thai cần tăng thêm khoảng 250-450 kcal/ngày, tương đương một đến hai bữa phụ nhỏ. Điều thực sự tăng nhiều là nhu cầu về một số dưỡng chất:

Chất đạm: Trong thời điểm 3 tháng giữa và cuối thai kỳ là vô cùng cần để hỗ trợ xây dựng và phát triển cơ thể thai nhi cũng như bánh rau và tử cung. Những nguồn thực phẩm nên được sử dụng như thịt nạc, cá, trứng, sữa, đậu đỗ,..

Canxi: Theo Bảng nhu cầu dinh dưỡng khuyến nghị cho người Việt Nam của Bộ Y tế, phụ nữ mang thai cần khoảng 1.000 mg canxi mỗi ngày. Trong khi đó, khẩu phần thực tế của nhiều phụ nữ Việt Nam thấp hơn đáng kể mức này.

Sắt và acid folic: Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến cáo phụ nữ mang thai bổ sung hằng ngày 30–60 mg sắt nguyên tố và 400 µg acid folic để phòng thiếu máu và dị tật ống thần kinh; acid folic nên bắt đầu từ trước khi mang thai. Không một ly sữa nào cung cấp đủ lượng sắt này.

Iod, DHA, vitamin D: iod từ muối iod và hải sản; DHA từ cá, nên ăn 2–3 bữa cá mỗi tuần, ưu tiên cá ít thủy ngân.

Những dưỡng chất này hoàn toàn có thể đạt được từ chế độ ăn đa dạng, kết hợp bổ sung theo chỉ định của bác sĩ nếu cần. Sữa bầu chỉ là một trong nhiều công cụ hỗ trợ dinh dưỡng cho bà mẹ.

Sữa bầu là gì? Những ai nên bổ sung thêm sữa bầu?

Sữa bầu là một loại sữa công thức, thường làm từ sữa bò, được nhà sản xuất bổ sung thêm acid folic, sắt, canxi, iod, DHA và một số vitamin, khoáng chất khác. Về bản chất, đây là một thực phẩm bổ sung chứ không phải thuốc, và không có tác dụng đặc biệt nào mà một chế độ ăn đa dạng kết hợp viên vi chất theo chỉ định không làm được. 

Hàm lượng vi chất giữa các sản phẩm cũng rất khác nhau và thường thấp hơn nhiều so với lượng sắt, acid folic mà WHO khuyến cáo bổ sung trong thai kỳ. Mỗi ly sữa bầu pha chuẩn cung cấp khoảng 150-250 kcal, nhiều loại có đường bổ sung. Nếu uống 2-3 ly mỗi ngày mà không giảm bớt khẩu phần khác, mẹ có thể nạp thêm 400-700 kcal, vượt cả nhu cầu tăng thêm của 3 tháng cuối thai kỳ.

Vì vậy, sữa bầu không cần thiết với mọi thai phụ, mà chỉ nên cân nhắc trong một số trường hợp sau và cần trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng trước khi áp dụng ví dụ:

• Mẹ nghén nặng, ăn kém kéo dài, không ăn đủ bữa chính. Khi đó, sữa có thể giúp bù thêm năng lượng và chất đạm.
• Mẹ thiếu cân trước khi mang thai (BMI dưới 18,5) hoặc tăng cân chậm so với khuyến nghị, hoặc được bác sĩ đánh giá thai nhỏ hơn tuổi thai.
• Mẹ có khẩu phần ăn chính nghèo đạm và canxi mà khó cải thiện bằng bữa ăn: ít ăn sữa và chế phẩm sữa, cá, tôm, đậu phụ, hoặc ăn chay chưa được tư vấn đầy đủ.
• Mẹ mang song thai, đa thai, có nhu cầu dinh dưỡng cao hơn bình thường.

Ngay cả trong những trường hợp trên, sữa bầu cũng không phải lựa chọn duy nhất. Sữa tươi, sữa chua, phô mai hay một bữa phụ giàu đạm đều có thể đạt mục tiêu tương tự. Sữa bầu chỉ nên là phần bổ sung, không thay thế bữa ăn chính và không thay thế viên sắt – acid folic theo chỉ định.

Những trường hợp nào nên thận trọng khi sử dụng sữa bầu?

- Phụ nữ mang thai mắc đái tháo đường thai kỳ hoặc có nguy cơ cao (thừa cân, tiền sử đái tháo đường thai kỳ, gia đình có người mắc đái tháo đường): sữa có đường có thể làm đường huyết tăng nhanh. Nếu dùng, nên chọn loại không đường hoặc dành cho người đái tháo đường theo tư vấn của bác sĩ, chia nhỏ lượng uống và theo dõi đường huyết.

- Phụ nữ mang thai thừa cân, béo phì hoặc tăng cân quá nhanh. Theo Viện Y học Hoa Kỳ, phụ nữ có BMI bình thường trước mang thai nên tăng khoảng 11,5-16 kg trong suốt thai kỳ; người thừa cân 7-11,5 kg; người béo phì 5-9 kg. Tăng cân quá mức làm tăng nguy cơ đái tháo đường thai kỳ, tăng huyết áp, tiền sản giật, thai to và phải sinh mổ.

- Mẹ bầu đang dùng viên đa vi chất: Uống thêm nhiều ly sữa bầu có thể gây trùng lặp vi chất. Đặc biệt, vitamin A liều cao trong thai kỳ có nguy cơ gây dị tật thai, vì vậy không nên tự ý phối hợp nhiều sản phẩm bổ sung.

- Mẹ bầu có bất dung nạp lactose hoặc dị ứng đạm sữa bò: Dễ đầy bụng, chướng hơi, tiêu chảy hoặc các triệu chứng dị ứng khác khi uống sữa.

Không uống sữa bầu, mẹ có thể thay thế bằng gì?

- Sữa tươi tiệt trùng hoặc thanh trùng không đường/ít đường, sữa chua, phô mai: 2-3 đơn vị mỗi ngày (1 đơn vị tương đương 1 cốc sữa 200 ml, 1 hộp sữa chua 100 g hoặc 1-2 lát phô mai) có thể cung cấp khoảng một nửa nhu cầu canxi.

- Các nguồn canxi khác: Tôm tép, cua đồng, cá nhỏ ăn cả xương, đậu phụ, vừng, rau lá xanh đậm như rau ngót, rau dền, cải xanh.

- Đạm và sắt: Thịt nạc, cá, trứng, đậu đỗ; có thể ăn gan với lượng vừa phải, không ăn quá thường xuyên vì gan rất giàu vitamin A.

- Rau xanh, trái cây đa dạng và ngũ cốc nguyên hạt để bổ sung chất xơ, vitamin, phòng táo bón trong thai kỳ.

Nguồn : suckhoedoisong